Karar vermek

Yıllar sonra üniversitedeki günlerime geri döndüm; üçlü bir arkadaş grubum vardı. Tunus caddesinde Merih isimli bir kahvede buluşur. Üzeri yeşil çuhadan oyun masalarında briç oynar, çay içer ve felsefe konuşurduk.  ‘Yapısalcılık’,’Varoluşçuluk’ o günlerin en çok üzerine konuştuğumuz moda akımlarıydı.Camus’nun ‘Yabancı’sı, Sartre’ın ‘Bulantı’sı gibi felsefeyle çok yakın düşen edebi eserleri o zaman okumuşumdur..Hatta hatırlıyorum Yazko yayınlarından ‘Yöntem araştırmaları’ benim için zorluklarla dolu kısa bir felsefi maratondu. Karar vermek, tercih yapmak ve seçmek gibi eylemlerin bu denli felsefenin irdelemesine konu olması ne yalan söyleyeyim beni biraz şaşırtırdı. Karar vermek ediminin hayatımdaki soy kütüğüne baktığımda bir de iş hayatı bağlamında bazı ‘decision making’ gibi kitaplara ve kurslara rastlıyorum.
Bugün çeşitli vesilerle Sartre’a yapılmış bir söyleşiyi hatırlıyorum. Sanırım bir savaşa katılıp katılmama konusunda kararsız kalan bir gencin karar vermek için bir Peder’e başvuruşunu anlatıyordu. Sonra bilincim şu söze atlıyor; insan seçimleriyle kendini seçtiği gibi tüm dünyayı seçer. Nereden devşirdiğimi bilmiyorum ama benimmiş gibi söyleyecek kadar içselleştirmiş olduğumu görüyorum. O günlerin etkisi ve bilgisi olmalı bu. Bugünlerde hepimiz bir takım kullanma kılavuzları arıyoruz; kadınları, erkekleri, hayatımızı vesaire kullanma kılavuzları..Hepsi karar verme bulantısını yaşamamak adına. (Tanrı tanımaz)Varoluşçuların varoluş özden önce gelir deyimini yadsımak adına. Peder’e giden genç zaten seçimini yapmış diyordu Sartre, hoca’ya giden, sol aydın’a giden, anasına giden, mevlana’ya, falcı’ya gidenin yapmış olduğu gibi..Burada kavurucu gerçek bunun sorumluluğundan kaçamıyacak oluşumuz. Bunu erteleyemeyecek veya havale edemeyecek oluşumuz. Seçimimizle kendimizi ve dünyanın nasıl bir yer olduğunu (olması gerektiğini değil) seçiyoruz. O dünya öyle bir yer artık dilimiz artık bir akrep olup bizi soksa da öyle bir yer. Kadın soruyor; o beni çok seviyor onu mu seçsem yoksa daha iyisi var mı? Adam soruyor evlensem mi onunla yoksa bu evlilik bir ömür törpüsü mü olacak? Getirin kitapları, kılavuzları, soruların cevabı olmalı bir yerlerde..Bu seçim yap(a)mama durumunun da dünyayı ‘öyle’ bir dünya yapmaktan alakoyamayan bir tercih olduğunun farkında olarak bu dönüşen/çarpılan(ahlaki bie sözcük seçimim) algılayışa bir isim vermek lazım artık. Bu algılayışta bir gün kargo servisinden kocaman bir paket alıyorsunuz üstünde ‘hayatınız’ yazıyor..içinden kocaman ama ilkinden daha küçükleri çıkıyor üzerlerinde ‘sevgiliniz’, ‘evliliğiniz’, ‘çocuğunuz’ ve dahi ‘hayat tarzınız’ yazıyor..açtıkça matruşkalar gibi üzerlerinde daha alt başlıklarla kutu isimleri olan kutular çıkıyor..Sonunda da küçük bir not; kararınız? Kararınız ‘Godot’yu beklemek’miy miş?
 
Yazıyı estetiğe kurban etmemek lazım. Fayda da elde etmek lazım. Devam edelim; netice itibariyle kararımız şu ana kadar elde ettiğimiz varoluşumuz ile büyük ölçüde bağlanmış gibi olsa da ben bu konuda bir belirsizlik ilkesinin çalıştığına inanıyorum; yani bireyin kararı bireye etkiyen tüm etkenlerin (genetik, çevre, yaşanmışlıklar, ülke, iklim vesaire) sonucu değildir. Tüm bunlar ve artı bir şey..İnsanı yücelten o şey..İkincisi kılavuz mılavuz yok. Aldatmak istiyorsan kendini, inan ve rahatla. İnsansan çekeceksin ya da zevkini çıkaracaksın..Bir hayat tasarımın olacak şu ya da bu şekilde. Uçan bir yaprak gibi dolaşamıyorsun gökyüzünde. Tercih yapmak için danıştığın tercihlerin belirliledi bile seni. Bir de ya hata yaparsam konusu var. Burası işte çok entereasan.’Aslında hata da yok’. Gerçekten hatalıydım diyorsan değişmişsindir. Diğer türlüsü hatanın anlamını bilmiyorsundur..bu konuya yeniden dönmek lazım..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s